Cyfrowa Akademia Marek, to zespół kulturotwórczych działań przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii, realizowanych w latach 2025-2026, w ramach dwóch projektów dofinansowanych z programu „KPO dla kultury. II edycja”: „Czas i przestrzeń. Witkacy. Gombrowicz. Schulz.” oraz „Cyfrowa Akademia Historii Marek”. Cyfryzacja Mareckiego Ośrodka Kultury postępuje od czasu pandemii COVID-19, a w latach 2021-2022, w ramach projektu „Marecki Ośrodek Filmowy”, dofinansowanego z programu KDCK, wyposażyliśmy studio filmowe, przeszkoliliśmy zespół i stworzyliśmy „Strategię Rozwoju Cyfrowego”. W oparciu o nią wkroczyliśmy na kolejne pola – do wirtualnej i rozszerzonej rzeczywistości.
W ramach zgłaszanego rozwiązania stworzyliśmy naszym odbiorcom unikalną możliwość wirtualnego wejścia bezpośrednio do obrazów Mikołaja Konstantego Čiurlionisa, najwybitniejszego litewskiego malarza i kompozytora, który zmarł w Markach. Zakładając gogle, dosłownie stajemy we wnętrzu obrazu lub kompilacji obrazów artysty. Możemy chodzić, rozglądać się dookoła, podziwiać wyimaginowaną okolicę. Ten sposób prezentacji bardzo pasuje do fantastycznego, onirycznego świata malarskiego Čiurlionisa. Powyżej prezentujemy malutki wycinek tego doświadczenia w postaci zapisu filmowego, wraz z referencyjnymi obrazami artysty.
Technologię wykorzystaliśmy także do obcowania ze sztuką Witkacego i Schulza w formule rozszerzonej rzeczywistości – przy użyciu gogli VR można zobaczyć wirtualną wystawę w realnym pomieszczeniu. Powyżej mała próbka w postaci nagrania bezpośrednio z okularów, w przestrzeni pracowni filmowej. Aby wprowadzić takie rozwiązania i udostępnić je publiczności, zakupiliśmy łącznie 10 par gogli VR (Metaquest 3), przeprowadziliśmy serię szkoleń dla pracowników z zakresu budowania przestrzeni wirtualnej (VR) i rozszerzonej (AR). Wizualizacje zostały stworzone przy pomocy silników Unreal Engine (VR) i Unity (AR).
W naszych działaniach komponenty cyfrowe były częścią szerszych projektów animacyjnych, które budowały kontekst kulturowy dla uczestników, przybliżając postaci wymienionych artystów. W skład Cyfrowej Akademii Marek wchodziły również warsztaty filmowe, dźwiękowe, fotograficzne, z druku 3D, a także tworzenie etiud filmowych na tematy ekologiczne i związane ze spektaklem. Technologia druku 3D, zakup drukarki oraz wykupienie dostępu do AI modelującego 3D pozwoliły na swobodne eksperymenty twórcze wśród odbiorców. Doposażyliśmy też MOK w 7 komputerów all-in-one do prowadzenia różnych zajęć cyfrowych.
Skrót przedstawienia, które opowiadało o Witkacym, Schulzu i Gombrowiczu i współtowarzyszyło pokazowi wirtualnych galerii Witkacego i Schulza w rozszerzonej rzeczywistości.
Etiuda filmowa uczestnika zajęć, film o tematyce ekologicznej „Wygnaj Ducha Smogucha”.
Portrety w stylu Witkacego stworzone z wykorzystaniem sztucznej inteligencji generatywnej i pracy człowieka. Kreacje AI zostały wydrukowane, przekształcone w programie graficznym i pomalowane suchym pastelem przez artystkę malarkę, a następnie ponownie zeskanowane.
Sprzęt zakupiony przy wprowadzaniu rozwiązań: drukarka 3D, komputery all-in-one 7 sztuk, gogle VR 10 sztuk.
Szkolenia dla nauczycieli szkół mareckich cieszyły się bardzo dużym zainteresowaniem. Przekazywaliśmy wiedzę dotyczącą druku 3D, filmowania oraz montażu. Pokazywaliśmy też możliwości VR i AR oraz scenariusze warsztatów dla klas.
Nasi pracownicy wzięli udział w specjalistycznych szkoleniach dotyczących tworzenia wirtualnej i rozszerzonej rzeczywistości, a także z zakresu zarządzania kolorem i tworzenia efektów specjalnych.
Grupy ze szkół świetnie bawiły się podczas warsztatów z wykorzystaniem gogli VR.
Odbiorcami rozwiązań są mieszkańcy Marek, 60-tysięcznego miasta pod Warszawą, w tym: osoby korzystające z aktualnej oferty Mareckiego Ośrodka Kultury, grupy szkolne wraz z pedagogami, lokalni nauczyciele i dyrektorzy szkół, uczestnicy otwartych warsztatów (w ramach projektów), członkowie Klubu Seniora, publiczność wydarzeń artystycznych i spektakli, uczestnicy zajęć stałych. Trwałe rozwiązania, takie jak wizualizacje VR i AR czy stanowisko do druku 3D zostały wdrożone i przyciągają kolejnych odbiorców. Dotychczas z oferty (VR, AR, druk 3D, warsztaty, animacje, spektakl o Gombrowiczu, Schulzu i Witkacym) skorzystało ponad 1200 osób i liczba ta systematycznie rośnie.
Wdrożenie rozwiązania miało wiele pozytywnych efektów:
- dzięki wizualizacjom VR odbiorcy mogą lepiej poznać sztukę M.K. Čiurlionisa, to ważne narzędzie edukacji kulturalnej, wejście w świat obrazu to doświadczenie totalne, zmieniające odbiór twórczości artysty
- dzięki galeriom AR mogą doznać immersyjnego doświadczenia związanego z dziełami Witkacego i Schulza
- Narzędzia AR i VR ułatwiają prowadzenie warsztatów dla szkół, stanowią ich atrakcyjny dla dzieci i młodzieży komponent
- Narzędzia AR i VR oswajają seniorów z nowymi technologiami
- Zacieśniła się współpraca między MOK-iem a szkołami
- Pracownicy MOK uzyskali nowe cyfrowe kompetencje
- Stworzenie warunków do projektowania druków 3D wzmocniło kreatywność uczestników warsztatów
- Samodzielne tworzenie etiud filmowych przy wykorzystaniu nowych komputerów pozwoliło na zwiększenie wrażliwości ekologicznej
- Uczestnicy warsztatów zyskali nowe kompetencje.